Başına "Devlet Biti" Konan Sadrazam

Bir çok hayvanın tarihte enteresan rolleri vardır. Ancak bunlardan en ilginci Rüstem Paşa'yı, Kanuni Sultan Süleyman'a damat ve sadrazam yapan bir bittir. Hırvat kökenli olan Diyarbekir valisi Rüstem Paşa, Kanuni Sultan Süleyman'ın değer verdiği adamlardandı. Aynı zamanda iktidarda etkisi bulunan Hürrem Sultan da onu tutuyor ve kızı ile evlendirerek sadrazamlığa getirmek istiyordu. Sultan Süleyman eşinin de teşvikiyle hayattaki tek kızı olan Mihrimah'ı onunla evlendirmek için harekete geçti. Ancak düşmanları Rüstem Paşa'nın cüzzamlı olduğu haberini yaydılar. Bu dedikodular Kanuni'nin aklını çelince, padişah durumu hekimbaşına sordu ve ondan " cüzzamlı olan kimsenin üzerinde bit olmaz" cevabını aldı. Bunun üzerine Rüstem Paşa'nın bitli olup olmadığını incelemek üzere bir hekim görevlendirdi. Rüstam Paşa talihli bir insandı. Her gün elbiselerini değiştirdiği halde hekim üzerinde bit bulmuştu. Böylece Rüstam Paşa'nın cüzzamlı olduğu konusundaki şüphe ortadan kalkmıştı. Bu olayda Rüstem Paşa'nın olayı önceden haber alarak hazırlık yapmış olması da muhtemeldir.

Üzerinde bulunan bit sayesinde cüzzamlı olmadığı anlaşılan Rüstem Paşa, önce Anadolu Beylerbeyliği'ne, ardından da üçüncü vezirliğe getirildi. Artık devlet katında belli bir yere geldiği için 1539'da Kanuni'nin kızı Mihrimah Sultan ile evlendirildi. Ardından da 1544'te sadrazam yapıldı. Rüstem Paşa'nın bir bit sayesinde bu konuma gelmesi edebiyat dünyasında şöyle ifade edildi:

Olacak bir kişinin bahtı kavi talihi yâr,
Kehlesi (Biti) dahi mahallinde onun işe yarar.

Rüstem Paşa
Rüstem Paşa, Sadrazamlığı sırasında kayınvalidesi Hürrem Sultan ile işbirliği yaparak, Kanuni'nin büyük oğlu Şehzade Mustafa'nın ölümüne sebep oldu. Sadrazam, Şehzadenin sahte mührünü kullanarak, onun ağzından İran Şahı Tahmasb'a mektuplar yazdı ve gelen cevapları Şehzade Mustafa'nın babasına karşı isyan hazırlığında olduğuna delil olarak kullandı. Şehzade Mustafa'nın öldürülmesiyle Hürrem Sultan'ın oğullarına taht yolu açılıyordu. Şehzadenin ölümündeki etkisi Yeniçerileri huzursuz ettiğinden 1553'te görevden alındı ise de 1555'te tekrar makamına kavuştu.

Rüstem Paşa biti kadar aldığı rüşvetlerle de anılır. Öldüğünde mallarının sayılmasıyla bu yolla ne kadar zenginleştiği ortaya çıkmıştır. Barbaros Hayrettin Paşa bile Rüstem Paşa'ya mirasının oğullarına intikali için rüşvet vermek zorunda kalmıştı. Dönemin yazarları saray bahçesindeki çiçekleri bile satarak hazineye gelir sağladığını belirtirler. Devletin gelirlerini artırması sebebiyle hazine girişine adı yazılmıştır.



Rüstem Paşa'nın Mirası: 

Rüstem Paşa bir çok eser yaptırmasına rağmen arkasında bıraktığı servet göz kamaştırır. 16. yüzyılın önemli tarihçilerinden Gelibolulu Mustafa Âli, Rüstem Paşa'nın servetini şöyle zikrediyor:
Rüstem Paşa Camii
  • Güzel hatlarla yazılmış Kur'an:8 bin adet
  • Değerli taşlarla süslü ciltli Kur'an:130 adet
  • Çeşitli Kitaplar:5 bin adet
  • Para: 780 bin akçe
  • Kaftanlar:5 bin adet
  • Altın üskufe:1100 adet
  • Zırh: 2 bin adet
  • Gümüş eğer: 500 adet
  • Gümüş üzengi: 130 çift
  • Altın kakmalı kılıç: 860 adet
  • Altın kakmalı tolga:1500 adet
  • Altın topuz:100 adet
  • Mücevherler: 30 adet
  • Astar: 476 adet
  • Altın ve ham altın  para: 100 milyon
  • Anadolu ve Rumeli'de çiftlik: 1000 adet
  • Değirmen: 476 adet
Zeynep Dramalı,Tarihi Tersten Okumak,İstanbul 2010, s.397-400

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

0 yorum:

Yorum Gönder