Osmanlılar'ın Gözüyle Amerika'nın Keşfi

Osmanlı İmparatorluğu, Kolomb'un 1492 yılında Amerika'yı keşfinden kısa bir süre sonra haberdar olmuştu. O yıllarda korsanlık faaliyetleri sayesinde denizcilikle ilgili bilgiler çok çabuk yayılıyordu. Ünlü Türk denizcisi Piri Reis, amcası Kemal Reis'in esir aldığı bir İspanyoldan Amerika'nın keşfi hakkında ayrıntılı bilgi elde etmişti. Piri Reis, üç defa Kolomb ile birlikte Amerika'ya giden bu esirden öğrendiklerini 1513 tarihli meşhur dünya haritasının üzerine kaydetmişti. Piri Reis, Kolomb'un Amerika'yı keşfini şöyle anlatır:
Piri Reis'in Haritası
“İşbu kenarlara Antilya derler. 1492 yılında bulunmuştur. Amma şöyle rivayet ederler kim Cenevizlerden bir kâfir adına Kolonbo derler imiş, bu yerleri ol bulmuştur. Kolonbo'nun eline bir kitap geçmiş ki Mağrip Denizi'nin (Atlantik Okyanusu) sonunda kıyılar ve adalar ve türlü türlü madenler ve dahi elmas dağı vardır deyü bu kitapta yazar. Kolonbo kitabın tamamını okuyup, Cenevizli devlet adamlarına bu okuduklarını anlatıp, gelin bana iki tane gemi verin, varayım ol yerleri bulayım der. Bunlar Mağrip Deryasının sonu olur mu? Havası kötüdür derler. Kolonbo görür Cenevizlilerden çare yok, gider İspanya Beyi'ne varır, hikayesini bir bir arz eder. Onlar dahi Cenevizli gibi cevap verirler. Ancak Kolonbo bunlara bıktıracak kadar ısrar eder. Sonunda İspanya Beyi iki gemi verip, baştan aşağı silahla donatıp "Ey Kolonbo, eğer senin dediğin gibi olursa, seni o bölgeye kapudan edeyim" deyip, Kolonbo'yu Bahr-i Mağrib'e gönderdi”.

İncik Boncuk Verdiler, Altın ve İncileri Aldılar

Piri Reis, Kolomb'un Amerika'yı bulmasını ve yerlileri incik boncukla kandırmasını şu şekilde anlatır:
Piri Reis'in temsili çizimi
 “Merhum amcam Gazi Kemal'in İspanyalı bir kulu vardı. Bu köle üç defa Kolonbo ile o diyarlara vardım deyüp, hikayelerini şöyle anlatmıştı: İspanyalı, önce Septe Boğazına (Cebelitarık) vardık, oradan da batıya doğru dört bin mil gittikten sonra karşımızda bir ada gördük, amma gittikçe deniz sakinleşmiş ve Kuzey Yıldızı görünmez olmuştu demişti. Karşılarında gördükleri adaya demir atarlar. Adanın halkı gelip, onları ok yağmuruna tutar. Dışarı çıkamazlar ki haber soralar. Adalıların erkeği dişisi ok atar. Hepsi çıplakmış. Karaya çıkamayınca gemilerini adanın öbür tarafına geçirirler. Bir sandal görürler. Sandaldaki adalılar gemileri görünce karaya kaçarlar. Kolonbo'nun adamları sandalı almaya varır, görürler ki içinde adam eti var. Meğer bunlar adadan adaya gidip, adam avlayıp yerlermiş. Kolonbo bir ada daha görüp ,ona varırlar. Görürer ki, adada büyük yılanlar var. Oraya çıkmayıp, başka adaya varırlar. Bu adanın halkı görürler ki gemilerden kendilerine bir zarar yok, varırlar, balık avlayıp filikalarıyla bunlara getirirler. Bunlar da hoş görüp onlara sırça boncuk verirler. Meğer Kolonbo o bölgede sırça boncuğun muteber olduğunu bulduğu kitapta okumuş imiş. Onlar boncuğu görüp daha fazla balık getirirler. Bunlar daima onlara sırça boncuk verirler. Bir gün bir kadının kolunda altın görürler,altını alıp boncuk verirler. Kolonbo'nun adamları derler ki, "varın altın getirin, sizde daha fazla boncuk verelim" derler. Onlar varıp daha fazla altın getirirler. Meğer bunların dağlarında altın madeni var imiş... Ada halkından ikisini alıp İspanya Beyi'ne getirirler. Amma Kolonbo bunların dillerini bilmeyip işaretlerle anlaşır imiş. Bundan sonra İspanya Beyi papaz ve arpa gönderip ekin biçmeyi öğretmiş. Şimdi o diyarlar tamam açılıp meşhur olmuştur.” 
Piri Reis'in Amerika'nın keşfi ile ilgili verdiği en ilginç bilgi Kitab-ı Bahriye isimli eserinde bulunmaktadır. Burada Antil adalarının denizciler tarafından 1465 yılında keşfedildiğini yazar. Bu bilgi Kolomb'tan önce Amerika yakınlarındaki adalara giden denizcilerin varlığına işaret etmektedir.

 Amerika Hakkında İlk Türkçe Kitaplar

Piri Reis'ten sonra 16. yüzyılın ortalarında Seydi Ali Reis, "Muhit" isimli eserinde, Hacı Ahmed de coğrafya kitabında Amerika hakkında bilgi verirler. Ancak bu bilgiler fazla ayrıntılı değildir. Amerika hakkında en geniş bilgiyi veren eser, 1580'lerde yazıldı. Yazarı bilinmeyen "Tarih-i Hind-i Garbi", yani Batı Hindistan Tarihi isimli bu eser, Kolomb'dan Pizarro'ya kadar yapılan bütün keşifleri ve Amerika'nın Avrupalılarca işgalini ayrıntılarıyla anlatır.
Cristof Colomb
Colomb Amerika Kıtası'nda
Cristof Colomb

Zeynep Dramalı,Tarihi Tersten Okumak,İstanbul 2010,s. 83-95



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

0 yorum:

Yorum Gönder