Tarihin En Ateşli İstanbul Derbileri

Avrupa'nın en büyük derbileri temellerindeki çekişmeyi etnik ve dini çatışmalardan alıyor. İskoçya’da Rangers ve Celtic’in maçlarında Katolik-Protestan çekişmesi yaşanırken, İtalya’da Roma-Lazio derbileri sağ-sol çatışmasına, dünyanın en büyük derbisi olan Barcelona-Real Madrid rekabeti ise İspanyol-Katalan etnik çatışmasına dayanıyor. Yunanistan'daki Panathinaikos ve Olympiakos arasındaki ezeli rekabet de kaynağını zengin fakir çatışmasından alıyor. Avrupa'nın en büyük derbilerinden olan Galatasaray-Fenerbahçe derbisi ise hiçbir siyasi,sosyal,etnik,dini ve politik temeli olmamasına rağmen Avrupa'nın pek çok derbisinden daha ateşli oluyor.

İstanbul'un bu iki semt takımı arasındaki ezeli rekabet bir dostluk maçında başlamıştı. 17 Ocak 1909 Pazar günü yapılan karşılaşma Papazın Çayırı'nda başladı. 2-0 biten maçta Galatasaray, Fenerbahçe' ye karşı ilk galibiyetini elde etti. İlk 7 maçta Galatasaray tüm maçları kazanırken, Fenerbahçe rakibine gol atamadı. Fenerbahçe 17 Aralık 1920 tarihinde oynanan karşılaşmada Galatasaray'ı 4-1 yenerek galibiyet sayılarında üstünlüğü de ele geçirdi ve 1928-30 dönemi hariç bu üstünlüğünü yitirmedi. 103 yıllık ezeli rekabette, galibiyetlerde ve gol sayısında Fenerbahçe'nin üstünlüğü göze çarpıyor.

 İstanbul'un İlk Derbileri 

Bizans Hipodromu (Sultanahmed Meydanı)
Daha eskiye gidecek olursak, İstanbul'da ilk derbi tezahüratları Bizans ile yankılanmaya başlamıştı. Bugünkü Sultanahmet Meydanı'nda bulunan at arabası yarışı hipodromunda Maviler ve Yeşiller arasında ezeli bir rekabet söz konusuydu. Bu gruplar rakip iki takım taraftarından ziyade iki ekonomik ve sosyal alt kimliği temsil ediyorlardı ve zaman zaman yönetime karşı dahi muhalefet yapabiliyorladı.Yarışlarda birinci gelen yarışçılara büyük ödüller verildiği gibi kendilerini temsilen hipodrom’da heykelleri dikiliyordu. Ve bu yarışlar sadece hipodromda insanları eğlendirmek için değil, aynı zamanda resmi törenlerin de bir parçası olarak yapılıyordu ve popülerliği 12. Yüzyıla kadar sürdü [1]. 


Osmanlı'da ise ilk derbi niteliğindeki müsabakalar Lahanacılar ile Bamyacılar arasında başladı. Lahanacılar ile Bamyacılar arasındaki derbinin kökleri I.Mehmed (Çelebi)'ye kadar uzanıyor. Çelebi Mehmed babası Yıldırım Bayezid'in Timur'a mağlubiyetinden sonra süvari birliklerini geliştirmek gerektiğini düşünmüş ve 200 süvariyi talime almıştı. Bu süvarilerin bir kısmını oğlu Murad adına talim ettiriyordu. Bu iki askeri grup bir süre sonra rakip haline geldi ve Amasya'nın bamyası meşhur olduğu için Mehmed'in takımına Bamyacılar, Merzifon'un da lahanası meşhur olduğu için Murad'ın takımına Lahanacılar adı verildi. Bu iki takım saray bahçesinde ve bazen de halka açık meydanlarda cirit dışında güreş, okçuluk, mızrak, top ve labut atma ve maket kaleleri kuşatma gibi yarışlara da girişirtiler. İstanbul'un fethinden sonra yarışlar burada yapıldı ve padişahlar da zaman zaman bu müsabakalara iştirak etti. Çoğunlukla sarayda yapılan karşılaşmalar, özel günlerde halk huzurunda da yapılır ve 'Lahanaya kuvvet bamyaya lezzet 'tezahüratları yankılanırdı.

Lahanacılar, yeşil pantolon, yeşil gömlek, yeşil bayrak; Bamyacılar ise kırmızı pantolon, kırmızı gömlek, kırmızı bayrak taşırlardı. Cirit oyunları yaklaşık 20-21 kişiyle olurdu. Enderun'da bulunan Lahanacılar'ın, Bamyacılar'ın yarışmaları hem kalite olarak üst düzeyde hem de biraz daha profesyonelce olmaktaydı. Çünkü onlar o yarışmalarda kendilerini gösterdiği ölçüde daha üst makamlara çıkabilirlerdi.

Padişahlar da bazen bu iki takımdan birinin fanatiği olurlardı. Topkapı Sarayı'nın Bab-ı Hümayun Kapısı'ndan sağa inen yol üzerinde, biri bamya diğeri ise lahana motifleriyle süslü iki dikili taş göze çarpıyor. Padişah III. Selim, 1790'da sporculardan birinin 434 adımdan tüfekle bir yumurtayı vurması üzerine anıtı diktirdi, üzerine de bir lahana figürü koydurdu. Bamya Anıtı'nı ise II. Mahmut, Bamyacılar Ocağı'nın anısına 1811'te yaptırdı. Anıt yapıldığında üstünde bir bamya figürü vardı, fakat şu an mevcut değildir [2].



[1] Bizans'ta Spor, Bizansbizans.com
[2] "Tarihte ilk derbi: Bamyacılar-Lahanacılar", Sabah,10 Mayıs 2012
 


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

0 yorum:

Yorum Gönder