Yeniçeri Sipahi Kavgası

Kapukulları birçok gruptan oluşmasına rağmen bunlardan asıl güçlü olanlar yeniçeriler ve sipahilerdi. Sipahiler protokol olarak yeniçerilerden önde olmalarına rağmen yeniçeriler daha etkili olmuşlardı. Osmanlı tarihinin gidişatında bu iki kapıkulu kolunun büyük etkisi olmuştur.

Devletin bu iki en gözde askerî grubu arasında ilk çatışma, III.Murad'ın döneminde şehzâde Mehmed'in görkemli sünnet düğününde meydana gelmişti. 1582'de düzenlenen düğünün hazırlıkları bir yıl önceden başlamış, üç yüz kişi şenliğin tertibine memur edilmişti. Düğüne tüm devlet ricali ve komşu devletlerin hükümdarları ve tüm halk davet edilmişti. Atmeydanı'nda (bugünkü Sultanahmed Meydanı) yapılan düğün tüm görkemiyle başlamış, veziriazam padişaha vekaleten düğünde bulunmuştu. Padişah ise şenlikleri İbrahim Paşa Sarayı'ndan izledi.

Şenliğin 40.günü Vezir Cerrah Mehmed Paşa şehzâdeyi sünnet etti. Eğlencelerin bir süre daha devam etmesi bekleniyordu ancak yeniçeriler ve sipahiler arasında meydana gelen bir kavga herkesin keyfini kaçırdı. Kavganın nedeni birkaç sipahinin havanın yumuşamasından istifade ederek odalarına fahişe kapatmalarıydı.

İstanbul subaşısı Tanrıbilmez Ahmed Çavuş, yanına birkaç yeniçeri alarak sipahi odalarını teftişe çıkmıştı. Sipahileri zina yaparken yakalayan Ahmed Çavuş fahişeleri toplattı ve yeniçeriler ile birlikte sipahileri cezalandırmaya kalktı. Kanunlar gereğince kapıkulu süvarileri kendi çavuşları tarafından cezalandırılmalıydı. Bunun için sipahiler subaşının kendilerini cezalandırmaya kalkmasına karşı çıktılar. Gürültüleri duyan diğer sipahiler de olay yerine doluşmuştu. Mevki olarak kendilerinden düşük olan yeniçerilerin  odalarını basmasını kendilerine yediremeyen sipahiler subaşı ve yeniçeriler üzerine hücum etti. Yeniçerileri döve döve yaraladıktan sonra Subaşı Ahmed Çavuş'u şenliklerin devam ettiği Atmeydanı'na götürüp meydana attılar. Arkadaşlarının içler acısı halini gören yeniçeriler de intikam almak için sipahilere saldırdılar. Ortalık birden savaş alanına döndü. Kavga büyüyüp kılıçlar çekilince Yeniçeri Ağası Ferhad Ağa meydana atılıp kavgayı durdurmaya çalıştı. Ancak Ağalarını da meydanda gören yeniçeriler iyice galeyana gelerek hücumlarını arttırdı. Kavga sonucunda iki sipahi öldü. Olayları köşkünden izleyen Sinan Paşa, Ferhad Paşa'nın meydana çıkmasıyla olayların iyice karıştığını görmüş ve kendisi de meydana inmişti. Sadrazam Sinan Paşa, Ferhad Paşa'yı getirterek "Bre kara köpek, niye geldin,iki adamın ölmesine sebep oldun. Yıkıl git!" diye azarlayınca yeniçeriler dağıldı. Böylece kavga yatıştırılmıştı.

Yaşananlara kızan Sultan III.Murad, düğünün 52. günü saraya döndü ve şenlikler böylece buruk bir havada sona ermiş oldu. Olayın asıl önemli yönü ise yeniçeriler ile kapıkulu süvarilerinin ilk defa karşı karşıya gelmeleriydi. Kavgadan sonra sipahiler istediklerini almış olmanın verdiği güçle devlet içinde daha fazla sorun yaratmaya başladılar. 1582'deki kavgada devlet adamları sipahiler karşısında kullanabilecekleri en büyük silahın yeniçeriler olduğunu anlamışlardı.

1595'deki bir sipahi isyanında yeniçeriler silahlandırılarak isyan bastırıldı. Bu sipahilere karşı yeniçerilerin alternatif bir güç olarak kullanıldığı ilk hadiseydi. Bundan sonra yeniçerilerin nüfuzu artarken, devletin düzenini sağlayan güç terazisinin dengeleri bozulmaya başladı.

Kaynak: Erhan Afyoncu/ Uğur Demir/ Ahmet Önal , Osmanlı İmparatorluğu'nda Askeri İsyanlar ve Darbeler, s.33-37

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

2 yorum:

Güzel yazı teşekkürler. Siteniz de gerçekten çok iyi.

Guzel bir yazı olmuş.

Yorum Gönder