“Aldı Nemçe Bizim Nazlı Budin'i”

Budin Şehri, 17.y.yKanuni Sultan Süleyman tarafından 1541'de fethedilen Macaristan'ın başkenti Budin (Budapeşte), imparatorluğun Avrupa topraklarındaki önemli merkezlerinden biriydi. Avusturya ve Almanya'yla bir sınır şehri ve Akıncıların merkezlerindendi.

Avusturya, Budin'i Osmanlılar'dan almak için 1542, 1598, 1602 ve 1603'te şehri kuşatmış, ancak başarı elde edememişti. 1683'te ise İkinci Viyana Kuşatması bozgunundan sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun Macar topraklarını işgal etmeye başladılar. Öncelikli hedefleri Budin'di. Charles de Lorraine komutasındaki Avusturya ordusu, önce 14 Temmuz 1684'te Budin'i kuşattı. Vali Kara Mehmed Paşa 10 Ağustos'ta şehit oluncaya dek Budin'i savundu. Daha sonra yerine Şeytan İbrahim Paşa geçti ve Avusturya ordusunu yenmesiyle lakabı Melek İbrahim Paşa'ya çevrildi. Ardından Avusturya cephesi serdarlığına atandı.


Charles de Lorraine

Ancak Avusturya Budin'den vazgeçmedi. Charles de Lorraine komutasındaki Avusturya Ordusu 18 Haziran 1686'da şehri tekrar kuşattı. Bu sırada Budin valisi 70 yaşındaki Abdurrahman Abdi Paşa'ydı. Paşa, 16 bin askeriyle şehri sonuna dek savundu.Müdafaa sırasında bir cephaneliğin patlaması Osmanlı ordusunu zaafa uğrattı. Şehre dışardan yardım da gelememişti. Abdurrahman Abdi Paşa iki buçuk ay kadar direndi ve sonunda askerleriyle birlikte şehit düştü. 2 Eylül 1686'da da Budin'deki 145 yıllık Türk hakimiyeti sona ermişti.



“Kahraman Düşmandı, Rahat Uyusun”
Aburrahman Abdi Arnavut Paşa
Macarlar, Budin Valisi Abdurrahman Abdi Paşa'nın şehit düştüğü yere bir mezar taşı diktiler ve üzerine “145 yıllık Türk egemenliğinin son Buda (Budin) Valisi Aburrahman Abdi Arnavut Paşa bu yerin yakınında 1686 Eylül ayının 2.günü öğleden sonra yaşamının 70. yılında maktul düştü. Kahraman düşmandı, rahat uyusun!” yazdılar.

Avusturyalılar Budin'i işgal ettikten sonra şehirde Müslüman bırakmadıkları gibi, Macarlar'ı da uzun süre buraya sokmadılar. Osmanlı döneminde Budin'de 72 cami, 12 medrese, 10 tekke, 9 han, 2 hamam vardı. İşgalden sonra bunların hemen hemen tamamı yok edildi.

Stratejik önemi büyük olan Budin'in kaybından sonra diğer Macar toprakları da Osmanlılar'ın elinden bir bir çıkmaya başladı. Avusturya karşısında bir çok kale kaybedildiği gibi, 1688'de Belgrad, 1689'da da Niş kaybedilmişti. Ama bu kayıplardan hiç biri Osmanlılar için Budin kadar acı olmamıştı. Serhadlerde Budin ile ilgili ağıtlar yakıldı:

                                               
(Fon)
Ötme bülbül ötme, yaz bahar oldu
Bülbülün figanı bağrımı deldi
Gül alıp satmanın zamanı geldi
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Çeşmelerden abdest alınmaz oldu,
Camilerde namaz kılınmaz oldu,
Mamur olan yerler hep harap oldu,
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i.

Budin'in içinde uzun çarşısı
Ortasında Sultan Ahmed Camisi
Kabe suretine benzer yapısı
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Budin'in içinde serdar kızıyım
Anamın babamın iki gözüyüm
Kafeste besli kınalı kuzuyum
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Cephane tutuştu aklımız şaştı,
Selâtîn camiler yandı tutuştu
Hep sabi sübyanlar ateşe düştü
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Serhatler içinde Budin'dir başı
Kan ile yoğrulmuş toprağı taşı
Çerkez Alemdar şehitler başı
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i

Kıble tarafından üç top atıldı
Perşembe günüydü güneş tutuldu,
Cuma günü idi, Budin alındı
Aldı Nemçe bizim nazlı Budin'i.*
                                         *Nemçe: Osmanlı literatüründe Avusturya ve Avusturyalı anlamına gelir
Budin'in düşmesi
Charles de Lorraine'in Budin'e girişi.
                                       
17.y.y da Budin'i tasvir eden bir çizim.




Mezarın Türkçe yüzü
Abdi Paşa'nın mezarı
Kaynak: Erhan Afyoncu, Sorularla Osmanlı İmparatorluğu, İstanbul 2010, s.348-351

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

0 yorum:

Yorum Gönder