İzmir'in İşgaline Farklı Bir Tepki

İzmir'de Yunan askerlerinin geçit töreni.
İzmir'in 15 Mayıs 1919'da Yunanlılar tarafından işgali Türk tarihinin en kara sayfalarından birini teşkil eder.Gerçekten de,I.Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle İtilâf devletlerinin Anadolu'nun çeşitli yörelerinde başlattıkları haksız işgallerin üzerine bir de İzmir'i Yunanlılara bırakmaları Türk milletinin yüreğini kanatmıştır.Bu sebeple hadiseden duyulan elem ve ızdırap son derece büyük olduğu gibi,gösterilen tepkiler de o derece şiddetli olmuştur.
I.Dünya Savaşı sırasında Yunanlılar sadece Makedonya'da harbe katılarak İtilaf Devletleri safında yer almışlardı.Bu durumun,onların bütün Batı Anadolu'yu işgal etme hakkına sahip olmaları anlamına gelmeyeceği gayet açıktır.Fakat savaş sonunda,Yunan başbakanı Venizelos,İtilaf devletlerinden bütün Ege Adaları,Trakya ve Batı Anadolu'nun kendilerine verilmesini istemiştir.
Bu talep karşısında İngiltere ve Yunanistan'ın yanında yer almıştır.Fakat Yunanlıların göz koyduğu yerler esas itibariyle 1917 yılında müttefik ülkeler arasında yapılan gizli anlaşmalarla İtalya'ya bırakılmıştı.Dolayısı ile İzmir'in Yunanistan'a bırakılmasına İtalya'nın i,ddetli itirazları olmuştur.Bununla beraber İngiltere'nin desteği ile 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunan kuvvetleri İzmir'e çıkmıştır.
Haksız işgal Türk milleti tarafından kesinlikle kabul edilmemiş ve büyük tepkiyle karlılanmıştır.Bu tepkiler de Anadolu'daki Kuva-yı Milliye hareketine bir nevi öncülük etmiştir.
İzmir'in işgali bilindiği üzere ilk kurşunun atılmasından,200 binden fazla insanın katıldığı Sultanahmet mitingine,Süleyman Nazif'in "Kara Bir Gün" başlıklı yazısından,ülkenin dört bir yanından yükselen protesto seslerine kadar çeşitli yollarla lanetlenmiştir.Bu yazımızda bu tepkilerden pek bilinmeyen birine değineceğiz.
Yunan işgalinin İzmir'den başlayıp Batı Anadolu'nun diğer vilayetlerinde sürdüğü bir dönemde,İtalyanların denetiminde bulunan Antalya limanına 9 Eylül 1919 tarihinde "Venizelos" adlı bir Yunan gemisi gelmiştir.Gelmiştir ama,İzmir'in işgali ve Yunanlıların yaptıkları zulümler karşısında büyük bir infial içinde bulunan vatansever liman işçileri hizmet vermeyi reddedip boşaltma işlemlerini yapmamışlardır.Bunun üzerine gemi Antalya limanından ayrılmak zorunda kalmıştır.
İşçilerin bu hareketi İtalyan fevkalâde komiserliğini endişelendirmiştir.İtalyanlar 12 Eylül 1919 tarihinde Osmanlı hükümetine başvurarak olayın serbest ticaret kurallarına aykırı bulunduğunu hatırlatmış ve böyle davranışların tekrarlanmasına mani olunmasını rica etmişlerdir.
Konuyu araştıran hükümet,Antalya Mutasarrıflığı'ndan bilgi istemiştir.Gelen cevap şöyledir:

"İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali ve İslâm ahalinin katliam ve sefalete uğraması iskele hamallarının milli hislerini fevkalâde rencide etmiştir.Dolayısı ile tepkilerini göstermek için gemiye hizmet vermemişlerdir."
 
Yunan askerleri İzmir'de
Bunun üzerine mutasarrıflığa gönderilen cevabi yazıda içinde bulunulan ahval çerçevesinde yapılan hareketin mazur görülmesi gerektiği,bununla beraber serbest ticaret kurallarının ihlâl edilmemesi hususunda dikkatli olunmasına gayret gösterilmesi hatırlatılmıştır.Bilindiği üzere,o günlerde İstanbul da İtilaf devletlerinin işgal ve denetimi altında bulunmaktaydı.
Antalya'daki liman işçilerinin bu hareketleri ilk bakışta basit bir olay gibi görünmekle beraber,milli mücadele ruhunun topyekün Anadolu halkını sarmış olduğunu değişik bir örnekle teyit etmesi açısından önem kazanmaktadır.Nitekim,her alanda işgalci güçlere direnmeyi başaran Türk milleti,bir süre sonra onlardan kurtulmanın yolunu bulacaktır.

Kaynak:Vahdettin Engin,Kurtlar Sofrasındaki Osmanlı,İstanbul,Kasım 2007,s.265-266-267




















Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

1 yorum:

O gün Antalya'da bulunan o işçilerin torunları, bugün olası her hain kalkışmada öne çıkacak birer nefer olarak ayakta dimdik durmaktadır.

Yorum Gönder