"Ateş Hırsızı" Prometheus

Prometheus ve Kartal
İlkel insanın doğa olayları karşısındaki davranış biçimlerinin ve yorumlarının ürünleridir mitoloji. Yunancada "mythologia" "masalsı olayların incelemesi" yani kısaca "efsanebilim" anlamına gelir.

Her ulusun kendine özgü efsaneleri vardır fakat mitoloji denildiği zaman akla ilk olarak Yunan mitolojisi gelir. Bunun nedeni hikayelerin birçok ozanı, sanatçıyı, düşünce adamını etkilemiş olmasıdır. Günümüzde dahi Yunan mitolojisinin izlerini görürüz. Mesela; Avrupa kıtasının bugünkü ismi olan "Europe" çapkınlıklarıyla ünlü Zeus'un sevgililerinden biridir. Çapkın tanrımız Zeus sadece aşklarıyla gündeme gelmemiş, verdiği cezalarla da Yunan mitolojisinde bir çok kez karşımıza çıkmıştır. Bir nevi hırsızlık yapıp Tanrılara karşı gelen Prometheus da bu cezalardan kaçamamıştır. Bakalım Zeus ile Prometheus arasında neler geçmiş..
    Yunan mitolojisinde önemli bir yere sahiptir Titanlar. Bu devasa tanrılardan biri olan Iapetos ile Klymene'nin de oğludur Prometheus, aynı zamanda dünyayı sırtında taşıyan Atlas'ın da kardeşidir.
     Zeus'un önderliğindeki Olimposlular ise Titanları yenmiş, sıra insanoğluyla sorunları düzeltmeye gelmişti. Prometheus ise taraflardan birini seçmek zorunda kalır ve insanoğlunu seçer. Prometheus seçimini yaptıktan sonra Tanrıların yiyeceği ile insanların yiyeceğini belirlemek için büyük bir boğa (bazı kaynaklarda öküz) kurban eder ve kurbanı iki bölüme ayırır. Bir yanda hayvanın eti, iliği ve sakatatı; bunların üzerine tiksinti veren bir görünümle hayvanın derisini örter. Diğer yanda, kalın bir yağ tabakası altında eti sıyrılmış kemikler vardır. Kuzeni Zeus'tan payını seçmesini ister, diğer pay ise insanların olacaktır. Zeus kendini iştah verici yağa kaptırır, kemiklerle karşılaşınca da Prometheus'a karşı korkunç bir öfke duyar.

Prometheus bu davranışıyla devrimci bir tavır sergilemiş, Tanrılara karşı insanın, aslında; güçlülere karşı zayıfın yanında durmuştur. Fakat öfkeli Tanrımız Zeus, eti pişiremesinler diye ateşi saklar. Bunun üzerine Prometheus yıldırımlar atan Zeus'un ateş kıvılcımlarını çalıp bunları bir rezene sapı içinde yere indirir. Zeus Prometheus'un bu hareketine çok sinirlenir ve onu Kafkas Dağı üstüne zincirler. Her gün Ekhidna ve Typhon'dan doğma bir kartal, Prometheus'un hep yenilenen karaciğerini yemeye gelir.

Herakles (Roma mitolojisinde: Herkül) oradan geçerken bir okla kartalı öldürür. Oğlunun yeni başarısından memnun olan Zeus nihayet Prometheus'u bağışlar. Aynı anda Kentaur Khiron, Kentaurlarla Teselya'nın efsanevi halkı Lapithler arasındaki bir savaşta, rastlantı sonucu, Herakles'in okuyla vurulur. Khiron çektiği acıdan ölmek ister ama, ölmezliğini birine bırakmak zorundadır; bunu Prometheus'a bırakır ve böylece Prometheus Ölümsüzler arasındaki yerini alır...   



Kaynaklar:  
  • Colette Estın, Helene Laporte, Yunan ve Roma Mitolojisi, Tübitak, Ankara 2005
  • Gerhard Fink, Antik Mitolojide Kim Kimdir, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 1995
  • Derman Bayladı, Tanrıların Öyküsü, Say Yayınları, İstanbul 2012
           

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

2 yorum:

ilk yazınızı bir solukta okudum. Hem keyif aldım hem bilgi edindim. Bu güzel başlangıcın bilgiye ulaştıkça senin açından okyanusa bizim açımızdan ise mükellef bir fikir sofrasına dönüşeceğinden eminim. Yazılarınızın takipçisi olmayı sürdüreceğiz. Aydınlatırken aydınlanacağından emin bir halde tebrik ediyorum sizi.

Zeus'un ateş hırsızına kızmasının sebebi, ateşin, insanlara mutluluktan çok, mutsuzluk getireceğini düşündüğünden dolayı olmasın?

Yorum Gönder